Ar Welvenn

Ur mare a oa ma veze roet ar justis er maez.

E kêrioù Breizh ha Frañs a-bezh, eus an Norzh d'ar Su, ur wezenn a seve e-kreiz ar blaen. Ar welvenn. Dindan he gwiskad ledan ha gwarezus, an aotroù a azeze evit troc'hañ an dizanavezhioù. Ar baysanted a zeue da ziskouez o c'hendalc'h. Ar varc'hadourien a zelle o c'henurzhioù.

Anvet e oa gwezenn ar justis.

Moger ebet, dorioù serret ebet. An testoù a c'halle dont, an divizoù a oa publik. Reiñ ar justis dindan ar welvenn, reiñ anezhi dirak an holl eo — el lec'h ma ne bad ket pell ar gevier.

Meulañ a reer ur wezenn evit ar pezh a weler. Met gant ar welvenn, ar pouezusañ a c'hoari dindan an douar.

E sistem gwrizioù a zo dibar. Ar gwrizioù pennañ a blom betek pemp metr don, ha neuze ez eont a-hed. Ur welvenn gozh a c'hall klask meur a gant metr karrez a zouar.

Met n'eo ket kement-se hepken. Ar welvenn he deus ur galloud digustum : ar gwriziañ-pell.

He gwrizioù a c'hall sevel broutoù nevez pell diouzh ar c'hef pennañ. Ur welvenn trouc'het a c'hall adsevel ugent metr pell. Ar pezh a greder marv dindan an douar a brienti e adsav.

Ur wezenn hepken a zo bresk. Ur rouedad gwrizioù a wrizhi-pell a bad.

Er bloavezhioù 1920, un dra bennak en deus kroget da lazhañ ar gwelvenned.

Un touseg, Ophiostoma ulmi, kaset gant ar skolit-welvenn. Al loen bihan a greuz ribladoù dindan ar ruskenn. An touseg a envah ar gwazioù kas gwad-gwez. Ar wezenn a varv en un nebeut sizhunvezhioù.

Er bloavezhioù 1970, ur stumm kreñvoc'h a zo deuet war-wel. Ul lazhadeg a oa. E Breizh-Veur, pemp million war-n-ugent a welvenned a zo marvet en un dekved.

Ur rummad a-bezh a zo bet savet hep anavezout skeud ar welvenn.

E barzhoneg Jacques Prévert, Marion a c'hortoz he roue dindan ar welvenn. Ne zeuio ket. An distagadur kozh-se a ziskouez ar c'hromoù na vint ket dalc'het biken — an emgavioù ma ne zeuio den ebet.

E-pad dekvedoù, goulennet eo bet d'ar brodourien gortoz dindan ar welvenn. Gortoz prizioù reizh. Gortoz ma komprenfe ar brenerien. Gortoz ma talc'hfe al labelloù o c'hromoù. Gortoz un heuliaduriezh na zeue biken.

Marv eo ar welvenn. Ha gant-hi, an treuzfurmadenn e c'halled kenderc'hel da grommañ hep prouiñ.

Bed al labour-douar ne c'hortoz ket ken. Heulial a ra.

Ar welvenn n'he deus ket lavaret he ger diwezhañ.

Lod a zo bet harzet. Dre chañs genezel, dre enezadur douaroniel. Ar re-se a zo deuet da vezañ prizius.

Ar skianturien o deus lakaet da labour. En INRAE e Frañs, e stalidurioù en Izelvroioù hag e Spagn. Ar pal : krouiñ gwelvenned evit bevañ gant an touseg.

Gwelvenned kreñv a zo bremañ. Lutèce, Vada, Columella. Ar welvenn a zistro e gweledva Europa.

Ur wezenn a ro ar justis. Gwrizioù a sav rouedad. Ur chomet-bev a adgan.

Net hon eus dibabet ar welvenn dre zegouezh.

Ar sistem boued a hañval ouzh ur c'hoad klañv. Al liammoù etre brodourien ha brenerien a zo bet torret. Ar c'hrizioù yec'hed o deus lazhet ar fiziañs evel ma'z eo bet lazhet ar gwelvenned gant ar grafioz.

Adsevel a bado pell. Met plantañ en-dro a c'haller.

Pep broduour a zeu da VeraTrace a zo ur welvenn plantet en-dro. Pep roadenn wiriabl a zo ur wrizienn a gevrea.