Zumarretik Haritzera

VeraTrace-ren logoa zumarra da. Zergatik?

Frantzian, mendez mende, zumarra "justizia-zuhaitza" izan zen. Herri askotan, plaza nagusian zumar handi bat altxatzen zen. Haren itzalean, auzitegiak biltzen ziren. Merkatariek bertan sinatzen zituzten akordioak. Laborariek bertan aurkezten zituzten kexak.

Zumarraren azpian justizia ematea zen ARGIAREN azpian ematea. Horma eta ate itxirik gabe. Lekuko guztien aurrean.

Baina XX. mendean, grafiosi-gaixotasunak Europako zumarrak suntsitu zituen. Frantzian, milioika zumar hil ziren hamarkada gutxitan. Belaunaldi oso bat zumarraren itzalean hazi gabe hazi zen.

VeraTrace-k zumarra aukeratu zuen sinbolo gisa: justizia gardena, eta hondamenditik biziraun duen zuhaitza. Baina Euskal Herrian, beste zuhaitz bat dago historia bera kontatzen duena.

Euskal Herrian, justizia-zuhaitza ez zen zumarra. Haritza zen.

Gernikako plazan, haritz zahar bat altxatzen zen. Haren itzalean, Bizkaiko Batzar Nagusiak biltzen ziren — gure parlamentu zaharrena. Jaunak eta ordezkariak, laborariak eta merkatariak, denak berdin haren aurrean.

Haritzaren azpian, Bizkaiko Jaunak zin egiten zuen Foruak — herriaren legeak — errespetatuko zituela. Zina publikoa zen: herritar guztiek entzun zezaketen.

Bi zuhaitz, bi herri, printzipio bera: justizia argiaren azpian ematen da.

1937an, Gernika bonbardatu zuten. Hiru orduz, hegazkinek herria suntsitu zuten. Baina bonbardaketa amaitu zenean, jendeak plazara begiratu zuen. Haritza zutik zegoen.

Zumarrak grafiosi-gaixotasunari erresistitu zion bezala, haritzak bonbei erresistitu zien. Bi zuhaitz, bi hondamendi, biziraupen bera.

Zumarrak eta haritzak antzekotasun harrigarri bat dute: beren sustrai-sistema.

Bi zuhaitzek lurpean sare zabalak osatzen dituzte. Bost metro sakonera, ehunka metro zabalera. Baina garrantzitsuena ez da tamaina — lotura da.

Basoan, zuhaitzek elkarrekin "hitz egiten" dute. Mikorriza deritzon onddo-sare batek zuhaitz guztiak lotzen ditu. Sare honen bidez, elikagaiak eta informazioa partekatzen dira. Zuhaitz bat gaixotzen denean, besteek laguntza bidaltzen diote.

Ez da lehia hutsa. Lankidetza da.

Hori da VeraTrace-k eraikitzen ari dena: gardentasunaren sustrai-sarea. Ekoizle bakoitza zuhaitz bat da — zumarra edo haritza, berdin da. Aztarna bakoitza lotura bat da. Eta sarea hazten den heinean, sistema osoa indartzen da.

Sustraiak mugarik ez dute: Frantzia eta Euskal Herria lotzen dituzte.

Euskaraz, badago esaera bat: "Hitza hitz".

Bere esanahia sinplea da: emandako hitza betetzen da. Baldintzarik gabe. Aitzakiarik gabe.

Gure arbasoentzat — zumarraren zein haritzaren azpian — hitza ematea kontratu bat sinatzea baino serioagoa zen. Zuhaitzaren itzalean emandako hitza sakratua zen. Hura hausten zuenak bere izena zikintzen zuen.

Gaur egun, elikadura-sisteman, "hitza" galdu da. Etiketetan "jatorria: EB/ez-EB" irakurtzen dugu. Zer esan nahi du? Ia ezer ez.

VeraTrace-k ez du zure hitza ordezkatzen. Zure hitza FROGATZEKO tresna ematen dizu.

Zuk esaten duzu nondik datorren zure produktua. Eta sistema batek hori guztia erregistratzen du, inork aldatu ezin duen moduan.

Hitza hitz — orain, frogagarria.

Zumarrak eta haritzak biziraun dute.

Frantzian, zientzialariek zumar resistenteak sortu dituzte — grafiosi-gaixotasunari aurre egiteko gai direnak. Gernikako plazan, 2015ean landatutako haritz gaztea hazten ari da — lehen haritzaren ondorengo zuzena.

Nekazaritzan ere, biziraupenak daude.

Belaunaldi berri bat agertzen ari da. Laborari gazteak, baserrira itzultzen ari direnak. Abeltzain berritzaileak. Upeltegi txikiak. Badakite kontsumitzaileak jakin nahi duela. Badakite gardentasunak balio duela.

Hauek dira gure zuhaitz berriak — batzuk zumarrak, besteak haritzak.

Bakoitzak bere sustraiak zabaltzen ditu. Bakoitzak bere sarea eraikitzen du. Eta sustraiek ez dute mugarik ezagutzen: Frantzia, Euskal Herria, Europa osoa lotzen dituzte.

Zumarra eta haritza ez dira berdinak. Baina beren historia berdina da.

Justizia argitan. Sustraiek sarea osatzen dute. Hondamendiaren ondoren, biziraupena.

VeraTrace-k zumarra darama logoan — baina haritzaren printzipioak ere baditu. Gardentasuna. Konfiantza. Frogagarritasuna.

Eta Euskal Herriko ekoizleentzat, haritza etxean sentituko da.

Bi zuhaitzek gauza bera irakasten digute: bakarka, zuhaitza ahula da. Baina sustraietatik lotutako basoak ekaitz guztiei eusten die.

Gure sustraiekin batera, indartsuagoak izango gara.

Zumarra eta haritza, elkarrekin.