Qu'avèm perdut lo hiu entre lo camp e l'assiòta
I a qualques decennis, l'origina deus aliments èra rarament ua question. Lo maraichar auia un nom, ua cara, ua tèrra que tot lo monde coneishia.
Uei, escanejem un còde-barras que se contenta sovent de díser « Origina UE / non-UE ». Qu'es tot.
Ua larga majoritat de consomaitors non crei mei aus labels. E los comprenerem perfeitament.
Lo vrèi problèma, qu'es çò qu'on non pòt pas verificar
Opposam sovent locau e importat, circuit còrt e mondializacion. Aquesti debates an deu sens — per lo climat, per l'empleg locau, per la resiléncia deus territòris.
Mas existeish un problèma mei fondamentau enquèra : l'impossibilitat de verificar concretament çò qu'es estat hèit. Lo produit dont non sabem prèp arren — que vénga de 50 km o de 5 000 km.
Ua productora d'òli d'argan au Maròc que documenta cada estapa de son trebalh merita exactament la mesma consideracion qu'un maraichar deu Centre-Val de Loire.
Preferir lo locau es sovent un excelent chausiment. Mas un produit locau pòt èster opac e un produit lontan pòt èster exemplari. Çò que non es jamei defendible, qu'es l'impossibilitat de verificar.
Los qui hèn plan pagan per los qui trampan
George Akerlof a recebut lo Prèmi Nobel d'economia per aver demonstrat un mecanisme simple e destructor : quan l'achetaire non pòt pas distinguir la qualitat reala, lo prètz ten cap a aqueu deu produit lo mei mediòcre. Los bons finishen per èster descoratjats o per quitar lo mercat.
Lo productor que respecta sos sòus, que paga correitament sos sasonèrs, que documenta sas pratiques es remunererat au mesme nivèu que aqueu que pren raccorcis. Perqué lo consomator, fòrça d'informacion fiable, non pòt pas véder la diferéncia.
"Segon las filiéras, lo productor non captura sovent que 25 a 35 % de la valor finala deu produit."
Lo resta desaparéish dins ua cadena d'intermediaris qu'ei non coneish pas. Non sab ont finishen sos produitz. Non sab a quin prètz son revenduts. Avèm transformat los paisans en fornissaires anònims.
Çò que lo mercat non remunèra pas enqüèra
Un productor engatjat non fabrica sonque denradas. Produit tanben deu paisatge e de la biodiversitat, de l'empleg e de la vitalitat rurala, de la resiléncia alimentària territoriala, deu liam sociau dins las campagnas.
Los economists apèran açò d'« externalitats positivas » : de la valor reala que lo mercat non remunèra pas (o très mau).
La traçabilitat non resòu pas tot. Mas permet de tornar visible çò qu'èra invisible. E çò que devem visible pòt — enfin — comensar a èster valorat.
Tornar botar lo productor au miei
La traçabilitat es tròp sovent presentada coma una esplèit destinada a rassurar lo consomator.
Pensam qu'ei deu d'abòrd servir a melhor remunerar lo productor qui agish de façon responsable e transparenta.
Aqueu qui pòt demonstrar concretament sas pratiques deueria poder captar ua part mei justa de la valor creada. Pas per caritat. Pas per subvencion. Per simpla justicia economica.
Lo productor non es pas un malhon escambiable de la cadena logistica. Qu'es eth qui crèa la valor. Qu'es temps qu'en capture sa justa part.
Çò que bastissèm
Pas un labèl suplementari — la proliferacion deus lògos a finit per negar lo siegnau. Pas ua certificacion basada sus declaracions non verificadas. Un registre de prèuvas verificables e imutables.
- Qui a produit — pas un numero de lot, ua cara (quan lo productor lo vòu)
- Com qu'es hèit — captors, relevats objectius, pas sonque formularis
- Per ont qu'es passat — cada malhon, cada estapa documentada
- Quin nivèu reau de traçabilitat — un escòr progressiu e transparent, pas un simple badge « òc/non »
E òc, utilizem la blockchain. Pas per mòda, mas perqué qu'es l'esplèit qui respond au besonh : garantir qu'ua donnada enregistrada a un instant precís non pòt mei èster modificada per la suita — ni per nosautres, ni per un distributor, ni per ua administracion.
La blockchain non es pas ua fin en se. Qu'es un registre neutre, verificable, que degun non contraròla solet. Un esplèit au servici deus productors e deus consomators.
Ua economia estructuralment mei rica
Dins ua economia ont la qualitat reala es visibla e verificabla : los còsts de transaccion diminúen, la especializacion aumenta, l'esfòrç veritable es recompensada puslèu que lo storytelling marketing.
Çò qu'èra tecnicamente impossible i a vint ans devem uei realizabla a còst marjinau quasi nul : capturar, emmagazenar e tornar accessibla ua informacion fina e fiabla sus l'origina e las pratiques.
Avèm los espleitz. Mancava l'infrastructura.
Nòsta posicion
Anti-opacitat, pas anti-import.
Lo cafè etiopian traçat en direit fins a la cooperativa a sa plaça. L'òli d'argan maroquina documentada fins auas cuelherias a sa plaça. La tomata de Provença damb un escòr naut a sa plaça.
Çò qu'a pas mei sa plaça, qu'es lo produit anònim, la cadena opaca, l'etiqueta « origina UE / non-UE » que non conta arren.
Podem debatre de la mondializacion. L'opacitat, era, non es jamei defendibla.
Çò qu'on non haram pas
- ✗Díser auas gens çò que devan crompar
- ✗Har de la morale sistematica sus locau vs import
- ✗Exigir la perfeccion dempuish lo primèr jorn
Tornam l'informacion accessibla e verificabla. Cadun demora liure de sos chausiments.
Un productor a 50 % de traçabilitat qui l'aficha onestament vau infinitament melhor qu'un productor qui pretén 100 % sens dengua prèuva.
Valorizem la progression onèsta, pas la perfeccion afichada.
Lo moment es vengut
Lo Digital Product Passport europèu devem obligatòri a partir de 2027. La traçabilitat va passar deu estatut d'opcion marketing a aqueu d'obligacion reglamentaria per nombrosas filiéras.
La question non es mei « es-çò qu'on traça ? », mas : qui bastish l'infrastructura ? Com la governança es-era organizada ? Ont va la valor creada ?
Podem laishar açò aus gigants de la tech americans o chinés. O podem bastir ua responsa europèa, dubèrta, ont la mei granda part de la valor torna a aqueus qui prodúen e qui documentan realament.
Qu'es ara que's jòga.
VeraTrace non es pas ua startup de traçabilitat. Qu'es ua infrastructura de confianças destinada a perméter au mercat de reconeisher e de remunerar — enfin — lo trebalh d'aqueus qui hèn las causas correitament, e tot çò qu'apòrtan au territòri qu'ei façònan.
Referencis
- • George Akerlof — « The Market for Lemons » (1970) — Prèmi Nobel d'economia 2001
- • Ronald Coase — Teoria deus còsts de transaccion
- • Elinor Ostrom — Governança deus bens comuns — Prèmi Nobel d'economia 2009
- • Hernando de Soto — Lo capitau informau e la confianças institucionala